Klasa z rozszerzoną biologią kojarzy się z przyszłymi lekarzami, ale podstawa programowa pokazuje, że to coś więcej niż nauka nazw narządów. Uczeń planuje doświadczenia, analizuje dane, rozwiązuje krzyżówki genetyczne i uczy się krytycznie oceniać informacje z internetu. Zakres rozszerzony ma osiemnaście działów – od chemizmu życia po ochronę przyrody — a na końcu możesz sprawdzić, czy profil z rozszerzoną biologią do Ciebie pasuje.
Podstawa programowa biologii w zakresie rozszerzonym zaczyna się od celów kształcenia. Jest ich pięć i dobrze pokazują, że ten przedmiot uczy sposobu myślenia, a nie tylko faktów:
Ostatni cel jest bardzo praktyczny: obejmuje planowanie działań prozdrowotnych, rozumienie sensu badań profilaktycznych, zagrożenia związane ze środkami dopingującymi i znaczenie poradnictwa genetycznego.
Pierwsze działy przypominają chemię bardziej, niż wielu uczniów się spodziewa. „Chemizm życia” dotyczy roli pierwiastków i wody oraz budowy węglowodanów, białek, lipidów i kwasów nukleinowych. Dalej są „Komórka”, „Energia i metabolizm” oraz „Podziały komórkowe”.
W tych działach uczeń analizuje między innymi glikolizę, cykl Krebsa i fotosyntezę, wyjaśnia replikację DNA, opisuje mitozę i mejozę oraz rozpoznaje ich etapy na preparatach. Kto lubi łączyć biologię z chemią, odnajdzie się tu najszybciej.
Kolejna część to systematyka i różnorodność życia. Działy noszą nazwy:
Uczeń wnioskuje o pokrewieństwie ewolucyjnym na podstawie kladogramów, rozpoznaje tkanki roślinne i zwierzęce, wykazuje związek budowy z funkcją i analizuje schematy oddychania, krążenia czy rozmnażania.
Ostatnie działy to „Wirusy”, „Ekspresja informacji genetycznej”, „Genetyka klasyczna”, „Biotechnologia. Podstawy inżynierii genetycznej”, „Ewolucja”, „Ekologia” oraz „Różnorodność biologiczna, jej zagrożenia i ochrona”.
W genetyce uczeń zapisuje i analizuje krzyżówki, określa prawdopodobieństwo wystąpienia genotypów i fenotypów oraz analizuje rodowody, żeby ustalić sposób dziedziczenia cechy. W biotechnologii poznaje narzędzia biologii molekularnej i wyjaśnia, czym jest organizm transgeniczny i GMO. W ewolucji zajmuje się mechanizmem doboru naturalnego, a w ekologii – zależnościami między organizmami oraz obiegiem węgla i azotu w przyrodzie.
Rozszerzona biologia to także doświadczenia i obserwacje. Podstawa programowa przewiduje między innymi planowanie doświadczeń wykazujących obecność składników organicznych, badanie wpływu temperatury i pH na aktywność enzymów, wykazanie fermentacji u drożdży, obserwację aparatów szparkowych czy badanie czynników wpływających na transpirację. Zaleca, by zajęcia odbywały się we właściwie wyposażonej pracowni, z przyrządami, odczynnikami i modelami anatomicznymi.
Ważna jest też umiejętność pracy z wynikami: określanie prób kontrolnych, opracowanie danych i wyciąganie wniosków.
Z treści podstawy programowej wyłania się obraz ucznia, któremu ten profil przypadnie do gustu. To ktoś, kto lubi zadawać pytania „dlaczego”, nie zraża się chemią, chętnie analizuje schematy i dane, a w pracowni czuje się jak u siebie. Przyda się systematyczność, bo działów jest dużo i łączą się ze sobą – genetyka korzysta z wiedzy o komórce, a ekologia z wiedzy o organizmach.
Biologia w zakresie rozszerzonym obejmuje osiemnaście działów: od chemizmu życia, przez komórkę, metabolizm i różnorodność organizmów, po genetykę, biotechnologię, ewolucję i ekologię. Uczy myślenia naukowego, pracy ze źródłami i doświadczeń w pracowni, a także wiedzy o zdrowiu człowieka. To dobry wybór dla kogoś, kogo ciekawi, jak działa życie – od cząsteczki po cały ekosystem.
5 pytań · minuta
poleca: